Қариликни бўйинга олиш

«Қариликни бўйинга олиш», деган ибора ҳақида ўйлаб қолдим. Чуқур маъноси бор экан. Қариликни бўйнига олган одам бу нарсани бўйнига олмаган инсондан катта фарқ қилади. Биринчиси ҳаёти тугаётганини англайди, бундан буёғи нима натижага бориб тақалишини сезади. Бўйин физиологик томондан ҳам, психологик маънода ҳам эгилади. Қариликка бўйин бермайман, деган одамнинг кўнгли ёшлигича қолади, касалликлар ва чарчоқларга вақтинчалик ҳолатга қарагандай қарайди. Маълум пайтгача бу нарсани бўйинга олмаслик – жуда яхши. Аммо вақти соати келиб ўлим ҳақлигини ҳам англаш лозим.

10 thoughts on “Қариликни бўйинга олиш

  1. Ассалом алайкум хурматли домла.
    Улимни буйинга олиш менимча купрок киши яшаётган маданиятга ва эътикод киладиган динга хам дахлдор булса керак. Улимни кабул килишни хар бир киши узича кабул килса керак, масалан кимдир уни кискалигини билиб хар бир утадиган кунидан мано кидиради(буни огир касал булган ва даволаниши кийин дустимда курганман), кимдадир буни акси хаётдан манони йукотади, бош тоифа кишилар эса албатта жисмоний кексайиш даврига етмагунча бу хакда уйламайди хам(бунга балки одамзод тараккиёт натижасида ундаги улимга булган куркувнинг йуколганлигидир) доим бир савол уйлантирган ёш утган сари тана узининг ишлаш кобилиятини йукотиб боради, лекин одам умри давомида йигган жуда ката тажрибадан фойдаланиш даврида жисмонан кексайиш улим билан юзлаштиради. Ёки одам куп умрини тажриба олишга сарфлайди, кам кисмини ундан фойдаланади.
    Кариликни буйнига олишга бир кизик вокеа булди. Спорт билан шугулланишни хохлаб колдим. Куп уйладим кайси спорт турини танласамикан деб, купини курсам ёш жихатидан тугри келмаслигимни сездим(албатта бу мени фикрим эди, оммавий спорт билан шугулланиш учун каригансан деб узимга хукм укигандим). Охири дартс спорт тури билан шугуланишни бошладим ёши утганлар учун мос спорт деб, лекин спортни хис килолмадим.
    Охири айкидо спорт клубига бордим кабул килса килар килмаса йук деб, каллада бир фикр, хозир тренер ёшими сурайди ва рухсат бермайди деган. Раздивалкани олдида тренерни кутиб турсам раздивалкадан ёши 70 ларга якин, кузойнакли дода чикди, кул бериб саломлашдик, кулини кучидан хали кариликни буйнига олмаганини курдим, кузлари хам жонли, у додани тренер булса керак десам адашибман шогид экан, 🙂 кейин яна куп 40-50 ёшли кишиларни курдим. Шунда тушунгандай булдим ерта кариганга чикарганимни узимни. Клубга олишди ёшимни хам сурашмади.
    Яна бир мухим савол тугилади агар одам хаётини бир метрлик линейка сифатида олсак, (100 миллиметр)ундаги хар бир сантиметр 1 йилни ифодаласа вакт жуда тез утаётгандай туйилади, худи кеча метрнинг 15 ёки 17 милиметрга да эдим бугун эса милиметрнинг анча жойига бориб колибман, шунда утган хаётдан мазмун кидирамиз бундан хам кизиги миллиметрни кайси сонида улимни кутишимизни билмаймиз, хуллас вакт шавкатсиз умр кам, балки шунгадир базилар жуда кексайганда хам купрок иш килиб колишга харакат килар.

    Like

    1. Рахмат, Иброхим. Кизик фикрларни айтибсиз. Линейка метафораси – дахшатли чикибди, одамни ларзага соладиган нарса булибди. Лекин масаланинг бошка томони хам бор, шекилли. Биров учун бу линейкадаги бир миллиметр – бу айнан бир миллиметр, бошка одам учун эса у бир километрни ёки хатто абадийликни англатиш мумкин.

      Like

  2. Рахмат. 30 ёш кризиси, албатта, эркакларда хам учрайди, аммо аёлларга купрок хос. Сабабини Бальзакнинг асарларидан топиш мумкин.

    Like

  3. Рахмат Алишер ака. Менинг изланишларимга кура “30 еш кризиси” эркакларда хам булар экан. 40 ешли (middle age crisis) кризисга караганда бироз бошкачарок – «хуш, хаётда нималарга эришдим? эмас балки “хомхаел орзу хавасларни бир четга куйиб – дунёвий максадларни уз олдига куйиб, хаетда мазмун кидириш” еки инглиз тилида айтилгандек ‘quarter-life crisis’ – иш кетидан югуришдан толикиб, килаетган ишида кенгрок мазмун кидиришга киришиш (take a step back from the rat race and find something that gives lives more meaning).

    Like

  4. Алишер ака, “карилик” холатини тан олиш хакида уша ешга етканлар гапириши мумкин деб уйлайман.
    Сизнинг шогирдларингиз сингари, мен “30 еш кризиси” (ёки “хает мазмуни” кризиси) хакида фикр юритишим ва сиздан маслахат сурашим мумкин. Бу ешга етмаганлар хали тушунмаслиги мумкин, бу ешдан утганларга гапларим кулгили туюлиши мумкин. Сиздан хам психолог, хам ушбу кризисдан мувафаккиятли утган инсон сифатида кимматли маслахатлар билан бушишингизни сурайман. Сизга олдиндан катта рахмат

    Like

    1. Миршохид, “карилик” холати факатгина ёш жихатидан кариларга эмас, балки ёшрок инсонларга хам хос булиши мумкин (яъни психологик ёш физиологик ёш билан тугри келмаслиги мумкин). 30 ёш кризиси купрок аёлларда учрайди (“бальзаковская женщина”, “Бальзак ёшидаги аёл”), эркакларга купрок 40 ёш кризиси хосрок (“хуш, хаётда нималарга эришдим?). 50, 60, 70 ва бошка ёшлар кризиси хам учрайди, хуллас – хаёт доимий равишда кризислар билан боглик. Лекин бу кризислар хар хил одамларда хар хил кечиши мумкин, табиий. Бу сохада классик – Эрик Эриксон, иложи булса унинг асарларига мурожаат килиш керак.

      Яна бир нарса: кризис – бу факатгина ёмон нарса эмас, балки у оркали одам узининг ривожланишидаги янги погонага кутарилиши мумкин, муаммоларни хал килишга кодир. Купинча кризис инсонни шахс сифатида ривожланишига туртки беради. Happy crisis!

      Like

  5. Лекин, кариликни буйнига олиш билан, улимни буйнига олиш бошка бошка нарса эканлигини тушуниб етиш лозим булади. Кариликни буйнига олган одамнинг бу дунёдан умиди узилмаган, карашлари, максадлари муайян бир аниклик касб этган булади. Улимни буйнига олиш эса, бу дунёдан умиди узилган, бор нигохини у дунё олдидаги ноаён вахималарга тикканлар иши.

    Like

    1. Менимча, бу ерда учта нарса хакида гап кетяпти. 1. Кариликни буйинга олиш. 2. Улим хаклигини англаш (тан олиш). 3. Улимни буйинга олиш.

      Назаримда бу учта нарса орасида фарк хам, ухшашлик хам бор.

      Улим хаклигини карилар хам, ёшлар хам англаши, тан олиши мумкин. Шу билан бирга реал хаётда бу нарса купрок кариларга хос, албатта. Улимни хаклигини англаш маълум даражада улимни буйинга олишдир («хамма улади, демак мен хам бир кун уламан»). Лекин улим хаклигини англаб, улимни буйнига олмаганлар хам бор, албатта (худди хамма одамлар улади-ю, аммо конкрет бир шахсга бу нарсанинг унчали алокаси йукдек).

      Кариликни буйинга олиш кариликка хос касалликларни, кувват кетишини ва шунга ухшаган нарсаларни хам буйинга олишдир (куни кеча менга бир 88 ёшли аёл айтди: «Мазам йук, урнимдан тура олмаяпман, ха энди, бундан буёги нима буларди – карилик-да»).

      Албатта, кариликни буйнига олиб, улим хаклигини англаб етмаганлар хам булиши мумкин. Купинча улимни огир касаллар, урнидан тура олмай колган кариялар буйнига олади. Лекин кариликни буйинга олиш маълум даражада улимни хам буйинга олишдир (“ха, енди, буёги нима буларди”). Кариликли буйнига олиб, улимни буйнига олмайдиганлар хам учрайди. Билмадим, бунакаларга хавас килса буладими, ёки ачинсами.

      Like

  6. Ха, бу жуда кизик мавзу, рахмат. Якинда Ирвинг Яломнинг бир китобини укидим – худди охирги сузингизга багишланган.

    Like

  7. Shu o’rinda o’lim faqat qarilikda emas, balki kutilmaganda kelib qolishini bo’yniga olishlik bor. O’limni bo’yinga olish hayot mazmunini ochib beradi deb o’ylayman.

    Like

Leave a reply to ibrokhim akhmedov Cancel reply